Delhi High Court odmawia ANI zakazu wobec OpenAI. Trening ChatGPT to prima facie „fair dealing”

Sędzia Amit Bansal z Delhi High Court odmówił 24 lipca indyjskiej agencji informacyjnej ANI Media zakazu tymczasowego wobec OpenAI. W postanowieniu interim sąd uznał, że przechowywanie artykułów ANI w celu trenowania dużego modelu językowego mieści się prima facie w wyjątku „fair dealing“ z sekcji 52(1)(a) indyjskiej ustawy o prawie autorskim — przepisu obejmującego „prywatny lub osobisty użytek, w tym badania naukowe“.

Co dokładnie orzekł sąd?

Bansal ocenił, że ANI nie przedstawiła na tym etapie wystarczających podstaw, by uzasadnić zakaz tymczasowy — najostrzejszy środek, o jaki może wnioskować powód przed rozpoczęciem pełnego procesu. To nie jest wyrok kończący sprawę: postanowienie dotyczy wyłącznie etapu interim injunction, a spór może toczyć się dalej przed sądem aż do rozprawy merytorycznej. Sąd rozróżnił jednak wyraźnie dwie czynności OpenAI — samo przechowywanie danych treningowych oraz generowanie odpowiedzi użytkownikom — i ocenił obie osobno.

Dlaczego odpowiedzi ChatGPT z RAG nie naruszają praw ANI?

Drugi element rozstrzygnięcia dotyczy sposobu, w jaki ChatGPT odpowiada na pytania o bieżące wydarzenia. Gdy model korzysta z retrieval-augmented generation (RAG) — techniki, w której system sięga do zewnętrznych źródeł, by uzupełnić odpowiedź o aktualne informacje — wygenerowany tekst nie jest, według sądu, istotnie podobny do oryginalnych artykułów ANI na tyle, by mówić o naruszeniu praw autorskich. Sąd potraktował więc trening modelu i generowanie odpowiedzi jako dwa odrębne pytania prawne, z odrębnymi odpowiedziami.

Jak sąd uzasadnił decyzję zagranicznymi precedensami?

Bansal odwołał się w uzasadnieniu do trzech głośnych spraw z USA: ugody Anthropic w sprawie Bartz, oddalenia części zarzutów wobec Meta w sprawie Kadrey oraz starszego precedensu Google Books, w którym amerykańskie sądy uznały masowe skanowanie książek za dozwolony użytek transformacyjny. Odniesienie do orzecznictwa spoza Indii pokazuje, że argumentacja o treningu AI jako formie badań i przetwarzania transformacyjnego zaczyna przenikać między jurysdykcjami, mimo że przepisy o prawie autorskim w każdym kraju różnią się w szczegółach.

Co to oznacza dla sporu i dla rynku AI w Indiach?

ANI pozwała OpenAI, zarzucając nieautoryzowane wykorzystanie swoich treści do treningu ChatGPT oraz reprodukowanie fragmentów artykułów w odpowiedziach chatbota; do sprawy przyłączyło się później Digital News Publishers Association, zrzeszenie indyjskich wydawców cyfrowych. Postanowienie Bansala nie kończy tego sporu, ale jest pierwszym tak wyraźnym sygnałem z Indii — jednego z największych rynków ChatGPT na świecie pod względem liczby użytkowników — że trening modeli językowych na treściach prasowych może mieścić się w krajowych wyjątkach od prawa autorskiego.

Kontrast z innymi jurysdykcjami jest wyraźny. W Unii Europejskiej trwają spory o zakres opt-outu z eksploracji tekstu i danych (TDM) przewidzianego w AI Act, a w Stanach Zjednoczonych wydawcy prasowi — od New York Times po mniejsze redakcje — składają kolejne pozwy przeciwko OpenAI i innym laboratoriom AI. Indyjski sąd, przynajmniej na etapie interim, poszedł w stronę bardziej permisywnej wykładni niż ta, o którą walczą amerykańscy i europejscy wydawcy.